Mãn Châu thực lục

Mô tả

Trước khi trở thành triều đại cuối cùng trong lịch sử quân chủ Trung Quốc, nhà Thanh đã khởi đầu từ một thế lực nhỏ của người Nữ Chân tại vùng Đông Bắc, nơi các bộ tộc liên tục tranh giành lãnh thổ và quyền lực, đồng thời chịu sức ép từ nhà Minh, Mông Cổ và Triều Tiên. Quá trình một cộng đồng phân tán, thường xuyên xung đột nội bộ, từng bước hình thành một chính quyền thống nhất và đặt nền móng cho một đế chế rộng lớn được ghi chép trong Mãn Châu thực lục.

Được biên soạn dưới thời Thanh Thái Tông, Mãn Châu thực lục gồm tám quyển, thuật lại lịch sử người Mãn Châu từ truyền thuyết tiên nữ Phật Khố Luân sinh ra thủy tổ Bố Khố Lý Ung Thuận cho đến khi Thanh Thái Tổ Nỗ Nhĩ Cáp Tề qua đời năm 1626.

Trọng tâm tác phẩm là cuộc đời và sự nghiệp của Nỗ Nhĩ Cáp Tề, người khởi binh năm 1583 với chỉ mười ba bộ giáp sau khi ông nội và cha bị sát hại. Từ những cuộc chiến báo thù và bảo vệ thế lực gia tộc, ông từng bước chinh phục các bộ tộc Nữ Chân, củng cố quyền lực, xây dựng bộ máy quân sự và chính trị, thành lập nhà Hậu Kim, rồi tiến hành chiến tranh với nhà Minh. Những cuộc giao tranh, liên minh, phản bội, thương lượng và tranh chấp quyền kế vị được ghi lại qua nhiều sự kiện cụ thể, cho thấy tính phức tạp của đời sống chính trị vùng Đông Bắc Á vào cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII.

Không chỉ thuật lại các chiến dịch quân sự, Mãn Châu thực lục còn cung cấp tư liệu về tổ chức xã hội, quan hệ giữa các bộ tộc, phong tục, nghi lễ, chế độ quân đội và những phương thức cai trị trong giai đoạn đầu hình thành nhà nước Mãn Châu. Qua đó, độc giả có thể tìm hiểu sự chuyển biến từ những liên minh bộ tộc sang một chính quyền tập trung, cũng như những tiền đề chính trị và quân sự cho sự ra đời của triều Thanh sau này.

Một đặc điểm nổi bật của Mãn Châu thực lục là nguyên tác được biên soạn bằng ba ngôn ngữ Mãn, Hán và Mông Cổ, kèm khoảng tám mươi bức tranh minh họa lịch sử. Những hình ảnh về chiến trận, thành lũy, trang phục và sinh hoạt góp phần tái hiện thế giới Mãn Châu trước khi người Mãn tiến vào Trung Nguyên.

Bản tiếng Việt do Ngô Trần Trung Nghĩa dịch và chú thích, lấy Mãn văn làm cơ sở, đối chiếu với Hán văn và tham khảo bản dịch tiếng Nhật. Hệ thống chú thích bổ sung thông tin về nhân vật, địa danh, thuật ngữ và những khác biệt giữa các nguồn sử liệu, giúp độc giả tiếp cận văn bản trong bối cảnh lịch sử rộng hơn.

Vừa là nguồn tư liệu quan trọng về buổi đầu của nhà Thanh, vừa là một văn bản phản ánh cách vương triều kiến tạo và ghi chép lịch sử của chính mình, Mãn Châu thực lục đem đến cơ sở để tìm hiểu sự hình thành quyền lực, bản sắc chính trị và những biến động đã làm thay đổi cục diện Đông Bắc Á trước thời cận đại.

Về dịch giả

Ngô Trần Trung Nghĩa sinh năm 1991 tại Ninh Thuận, cựu học sinh lớp chuyên Vật lý Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Ninh Thuận, cựu sinh viên Trường ĐH Kinh tế – Luật, ĐHQG TPHCM, tốt nghiệp chuyên ngành Kinh tế đối ngoại. Công việc hiện tại là chuyên viên digital marketing, đồng thời là một dịch giả tự do.

Sách đã dịch:

1. Văn học
• Lỗ Tấn: Chuyện cũ viết lại, NXB Văn học, 2017
• Lỗ Tấn: Đường Tống truyền kỳ, NXB Văn học, 2018

2. Lịch sử
• Triệu Diệp: Ngô Việt Xuân Thu, NXB Văn học, 2020
• Khuyết danh: Mông Cổ bí sử, NXB Văn học, 2021
• Dương Ích & Triệu Yên: Khổng Minh toàn truyện, NXB Văn học, 2023
• Lưu Hướng: Chiến Quốc sách, NXB Văn học (sắp phát hành)

3. Triết học
• Dương Bá Tuấn: Luận ngữ chú giải, NXB Văn học, 2019
• Dương Bá Tuấn: Mạnh Tử chú giải, NXB Văn học, 2022
• Tôn Tử: Tôn Tử binh pháp (in trong Tôn Tử – Binh quý thần tốc), NXB Văn học, 2022
• Trang Tử: Nam Hoa kinh (in trong Trang Tử – Vật hóa tiêu dao), NXB Văn học, 2022
• Tuân Tử: Tuân Tử (in trong Tuân Tử – Tôn lễ trọng pháp), NXB Văn học, 2022
• Mặc Tử: Mặc Tử (in trong Mặc Tử – Kiêm ái phi công), NXB Văn học, 2022
• Liệt Tử: Liệt Tử (in trong Liệt Tử – Hư tâm thuận tính), NXB Văn học, 2022
• Lã Bất Vi: Lã thị Xuân Thu, NXB Văn học, 2023
• Thiền sư Khương Tăng Hội: Lục độ tập kinh, NXB Văn học, 2024